Бизнес жүргізу барысында P&L мен Cash flow есептері әртүрлі қаржылық нәтижелер көрсетуі мүмкін. Бұл кірістер мен шығыстарды есепке алудың әртүрлі тәсілдеріне байланысты. Қаржылық көрсеткіштерді жақсырақ түсінуге көмектесетін негізгі айырмашылық себептерін қарастырайық.
Айырмашылықтың негізгі себебі — есепке алудың екі түрлі әдісі: есептеу әдісі және кассалық әдіс
P&L мәміле күні бойынша кіріс пен шығысты көрсетеді, яғни қызмет немесе тауар алынып, міндеттеме туындаған сәтте.
Cash flow кірісті тек ақша шотқа нақты түскен кезде ғана көрсетеді.
Мысалы, кафе 10 000 грн-ға банкет өткізсе, кіріс P&L-де дереу көрінеді, дегенмен клиент кейінірек төлеуі мүмкін.
Жеткізілімдерді төлеуге де осы қатысты: P&L-де шығыстар жеткізілім жасалған күні қосылады, ал Cashflow-да — нақты төлем күні бойынша.
Есептердегі алшақтықтардың басқа себептері
Операциялық шығыстар мен қаржылық операциялар да P&L мен Cash flow арасында айырмашылық тудырады.
💡 Бұл не?
Операциялық шығыстар — өнімдерді сатып алу, жалақы, коммуналдық қызметтер сияқты негізгі қызметке жұмсалатын шығыстар. Олар мекеменің жұмысының тиімділігін күн сайын көрсетеді және P&L есебіне кіреді.
Қаржылық операциялар — бизнесті қолдау үшін тартылған қаражат, мысалы, кредиттер, инвестициялар, дивидендтерді төлеу. Олар Cash flow-да көрінеді, бірақ P&L-де көрінбейді, себебі олар операциялық пайдаға қатысы жоқ.
Қаржылық түсімдер мен төлемдер
Кредиттен түскен түсімдер немесе дивидендтерді төлеу — негізгі қызметтен түскен кіріс немесе шығыс емес, қаржылық операциялар. Мысалы, 50 000 грн кредит Cash flow-да түсім ретінде көрінеді, бірақ P&L-ге әсер етпейді.
Амортизация
Жабдық сатып алғанда, мысалы, 30 000 грн тұратын кофе машинасын, бұл сома Cash flow-да бірден көрінеді, ал P&L-де шығыстар амортизацияны көрсету үшін біртіндеп, мысалы, айына 2 500 грн-нан есепке алынуы мүмкін.
Кредит бойынша төлемдер
Мекеме кредитті, мысалы, айына 5 000 грн-нан өтеп жатса, бұл сома Cash flow-да шығыс ретінде көрінеді, бірақ P&L-де көрінбейді, себебі ол кафенің күнделікті қызметіне қатысы жоқ.
Аванстық және кейінге қалдырылған шығыстар
Болашақ іс-шаралар үшін аванстар түскен кезде Cash flow-да көрінеді, бірақ іс-шараның өзінің күніне дейін P&L-де есепке алынбайды — бұл есептерде алшақтық тудырады.
Салықтарды есептеу
Салықтар P&L-де ай сайын тіркелуі мүмкін, бірақ тоқсанның соңында төленеді. Бұл P&L-дегі пайданы біртіндеп азайтады, ал Cash flow-да салық нақты төлем кезінде бір реттік шығыс ретінде көрінеді.
Негізделген қаржылық шешімдер қабылдау үшін екі есепті де талдау маңызды. P&L-де негізгі қызметтің табыстылығын бақылаңыз, ал Cashflow-да — ақша қаражатының нақты қозғалысын бақылаңыз.